Οφθαλμολογικές εκδηλώσεις αυτοάνοσων νοσημάτων

Ποια προβλήματα μπορεί να προκαλέσουν τα αυτοάνοσα νοσήματα στα μάτια

Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις που εκδηλώνονται όταν το ανοσοποιητικό μας σύστημα επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα. 

Η αιτία που τα πυροδοτεί παραμένει αδιευκρίνιστη. Τα νοσήματα αυτά δεν κληρονομούνται, είναι συχνότερα στις γυναίκες και το στρές συμβάλει στην έξαρση αυτών.

Υπολογίζεται ότι περίπου 5-8% του γενικού πληθυσμού πάσχει από αυτοάνοσα νοσήματα, τα οποία μπορούν να προσβάλλουν κάθε όργανο του σώματος και μάλιστα τις περισσότερες φορές πρόκειται για πολυσυστηματικά νοσήματα, τα οποία προσβάλλουν πάνω από ένα όργανο.

Αρκετά αυτοάνοσα νοσήματα εκδηλώνονται με αλλοιώσεις στην όραση. Τα συχνότερα οφθαλμικά συμπτώματα είναι η ξηροφθαλμία, ερυθρότητα των οφθαλμών, αίσθηση ξένου σώματος, κνησμός (φαγούρα), φωτοφοβία (ο πάσχων οφθαλμός δεν αντέχει το φως), πόνος, διπλωπία, μείωση της οπτικής οξύτητας μέχρι και την πλήρη απώλεια της όρασης. Συνήθως προσβάλλονται οι περισσότερες δομές του οφθαλμού με τις ακόλουθες εκδηλώσεις:

Επιπεφυκίτιδα, φλεγμονή του επιπεφυκότα, κόκκινα μάτια.

Κερατίτιδα, φλεγμονή του κερατοειδούς χιτώνα.

Επισκληρίτιδα, φλεγμονή του επισκληρίου, που χαρακτηρίζεται από τοπικό κοκκίνισμα. 

Σκληρίτιδα, βαριά και επώδυνη φλεγμονή του σκληρού χιτώνα, η οποία χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή οφθαλμού.

Ραγοειδίτιδα, φλεγμονή στο εσωτερικό του ματιού. Ανάλογα με το τμήμα του ματιού που βρίσκεται η φλεγμονή, μια ραγοειδίτιδα διακρίνεται σε:

πρόσθια (ή ιριδοκυκλίτιδα) αφορά το πρόσθιο τμήμα του ματιού,

διάμεση αφορά το ενδιάμεσο τμήμα του ματιού,

οπίσθια αφορά το οπίσθιο τμήμα του ματιού.

Πανραγοειδίτιδα, φλεγμονή σε όλο το εσωτερικό του ματιού.

Χοριοειδίτιδα, φλεγμονή του χοριοειδή χιτώνα, αποτελεί μια από τις μορφές της οπίσθιας ραγοειδίτιδας. 

Αγγειίτιδα του αμφιβληστροειδή χιτώνα, φλεγμονή των αγγείων του αμφιβληστροειδή, αποτελεί επίσης μορφή οπίσθιας ραγοειδίτιδας. 

Οπισθοβολβική οπτική νευρίτιδα, αφορά την προσβολή του οπτικού νεύρου. Εκδηλώνεται με πόνο στις κινήσεις του οφθαλμού, μείωση της όρασης και δυσχρωματοψία. Η πιο συχνή αιτία οπισθοβολβικής οπτικής νευρίτιδας είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας. 

Συμβλέφαρο, αφορά τη δημιουργία συμφύσεων μεταξύ του βολβικού και του βλεφαρικού επιπεφυκότα με αποτέλεσμα τα βλέφαρα να προσκολλώνται πάνω στον οφθαλμό.

Τριχίαση, είναι η λανθασμένη κατεύθυνση των βλεφαρίδων προς το μάτι

Αυτοάνοσα και μάτια

Σύνδρομο Sjögren – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Σύνδρομο Sjögren

Το σύνδρομο Sjögren είναι μια αυτοάνοση νόσος που προσβάλλει τους σιελογόνους και τους δακρυϊκούς αδένες.

Τα συμπτώματα της νόσου εμφανίζονται συνήθως μεταξύ τέταρτης και έκτης δεκαετίας και περιλαμβάνουν την ξηροστομία, την ξηροφθαλμία, την αίσθηση ξένου σώματος στο μάτι, το κάψιμο στο μάτι και συχνά επιδεινώνονται σε συνθήκες που συνδέονται με αυξημένη εξάτμιση δακρύων ( π.χ κλιματισμός, άνεμος, κεντρική θέρμανση) ή παρατεταμένο διάβασμα και χρήση οθόνης.

Στα προχωρημένα στάδια της νόσου είναι δυνατόν να υπάρχουν εκδηλώσεις από τα ιγμόρεια, το δέρμα, τους πνεύμονες, τα νεφρά, τα αγγεία, το νευρικό σύστημα και γαστρεντερικό σύστημα

Η ξηροφθαλμία αντιμετωπίζεται με υποκατάστατα δακρύων ενώ η ξηροστομία με φάρμακα που προάγουν την παραγωγής σάλιου.

Στις σοβαρές περιπτώσεις θα χρειαστούν ανοσοτροποιητικά φάρμακα τόσο τοπικά στα μάτια, όσο και συστηματικά.

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος

Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος είναι μια χρόνια αυτοάνοση πάθηση που προσβάλλει πολλά όργανα και σχεδόν όλες τις ηλικίες, αλλά είναι συχνότερη στις γυναίκες ηλικίας 20-40 ετών.

Στα κυριότερα συμπτώματα της νόσου περιλαμβάνονται  αρθραλγίες (αίσθηση πόνου στις αρθρώσεις), αρθρίτιδα (φλεγμονή στις αρθρώσεις), δερματικές βλάβες (εξάνθημα στο πρόσωπο, που μοιάζει με πεταλούδα), φωτοευαισθησία (εμφάνιση εξανθήματος στα ακάλυπτα μέρη του δέρματος αμέσως μετά από την έκθεσή τους στον ήλιο) και τριχόπτωση.

Στα μάτια εμφανίζονται εκδηλώσεις όταν η πάθηση έχει προσβάλλει τα νεφρά και έχει προκαλέσει αρτηριακή υπέρταση (υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια).

Τα οφθαλμολογικά ευρήματα είναι η ξηροφθαλμία, η επιπεφυκίτιδα, η κερατίτιδα, η σκληρίτιδα, η οπίσθια ραγοειδίτιδα, η αγγειίτιδα. Η θεραπεία του ΣΕΛ βασίζεται σε ανοσοτροποιητικά φάρμακα και είναι μακροχρόνια.

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα είναι μία χρόνια αυτοάνοση πάθηση, που χαρακτηρίζεται κυρίως από παραμορφωτική φλεγμονή των αρθρώσεων.
Είναι συχνότερη στις γυναίκες κατά την τρίτη δεκαετία.

Σχετίζεται με σκληρίτιδα, ξηροφθαλμία και κερατίτιδα. Η θεραπεία των οφθαλμικών εκδηλώσεων σχετίζεται με τη θεραπεία της ασθένειας. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η αρθρίτιδα είναι σε ηρεμία και τα μάτια πάσχουν.

Ενεργός σκληρίτιδα σημαίνει σοβαρή ρευματοειδή αρθρίτιδα και επομένως θα πρέπει να χορηγηθούν κατάλληλα φάρμακα όπως τα ανοσοτροποιητικά, κυρίως μεθοτρεξάτη ή βιολογικοί παράγοντες.

Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

Η Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα, πρόκειται για αρθρίτιδα αγνώστου αιτιολογίας, η οποία ξεκινά από την ηλικία των 16 ετών και παραμένει τουλάχιστον για 6 εβδομάδες.

Είναι με διαφορά η συχνότερη συστηματική πάθηση της παιδικής ηλικίας και συχνότερα προσβάλλονται τα κορίτσια.

Η ΝΙΑ σχετίζεται με πρόσθια ραγοειδίτιδα, η οποία είναι χρόνια και συνήθως δεν έχει συμπτώματα, παρά μόνο αν είναι σε προχωρημένη μορφή και επηρεάσει την όραση. H θεραπεία βασίζεται κυρίως στους βιολογικούς παράγοντες (anti-TNF).

Επειδή η ραγοειδίτιδα σε αυτή τη νόσο  δεν έχει συμπτώματα, συνιστάται τακτική οφθαλμολογική εξέταση.

Αγκυλοποιητική Σπονδυλίτιδα – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Ρευματολογία και Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα

Η Αγκυλοποιητική Σπονδυλίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει κατ’ εξοχήν τις αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης και τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις της λεκάνης.

Η νόσος μπορεί να είναι καταστροφική και να προκαλέσει αγκύλωση  της σπονδυλικής στήλης.

Εμφανίζεται συνήθως σε νεαρούς ενήλικες και είναι συχνότερη στους άνδρες από ότι στις γυναίκες.

Στα οφθαλμολογικά ευρήματα  ανήκουν η πρόσθια ραγοειδίτιδα και η σκληρίτιδα. Η θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου και περιλαμβάνει από απλή φυσικοθεραπεία και γυμναστική μέχρι ανοσοτροποιητικά φάρμακα και βιολογικούς παράγοντες.

Αντιδραστική Αρθρίτιδα (σύνδρομο Reiter) – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

H Αντιδραστική Αρθρίτιδα, γνωστή και ως σύνδρομο Reiter, είναι μία αυτοάνοση διαταραχή και χαρακτηρίζεται από ουρηθρίτιδα, επιπεφυκίτιδα και αρθρίτιδα.

Είναι συχνότερη στους άνδρες. Προσβάλλει συνηθεστέρα τα δάκτυλα των ποδιών, τα γόνατα και τους αστραγάλους.

Ο οφθαλμός προσβάλλεται κυρίως με τη μορφή της επιπεφυκίτιδας, της κερατίτιδας και της πρόσθιας ραγοειδίτιδας.

Ψωριασική Αρθρίτιδα – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Σύνδρομο Ράιτερ - Βικιπαίδεια

Η Ψωριασική Αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις των άνω και κάτω άκρων και της σπονδυλικής στήλης και εμφανίζεται στο 10-15% των ασθενών με μια δερματική πάθηση που λέγεται ψωρίαση.

Το 20% των ασθενών με ψωριασική αρθρίτιδα εμφανίζει προσβολή στα μάτια. Οι οφθαλμικές εκδηλώσεις είναι πρόσθια ραγοειδίτιδα, επιπεφυκίτιδα, επισκληρίτιδα και σκληρίτιδα.

Ψωριασική Αρθρίτιδα: Mία νόσος με πολλά πρόσωπα - Δερματολογία - Υγεία

Οι οφθαλμικές φλεγμονές που σχετίζονται με ψωριασική αρθρίτιδα είναι συχνά σοβαρές και χρειάζονται οπωσδήποτε θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες. 

Ελκώδης Κολίτιδα – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Εκδήλωση για τη νόσο του Κρον και την Ελκώδη Κολίτιδα - Onmed.gr

Η Ελκώδης Κολίτιδα είναι μια  ιδιοπαθής, υποτροπιάζουσα φλεγμονώδης νόσος του παχέος εντέρου (κόλον), όπου δημιουργούνται έλκη στο εσωτερικό τοίχωμα του εντέρου και μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα όπως άλγος, διάρροια, αιμορραγία από το έντερο, άφθες στη στοματική κοιλότητα και αρθρίτιδα η οποία προσβάλλει τις μεγάλες αρθρώσεις των ποδιών. 

Είναι μια συχνή νόσος που συνήθως εμφανίζεται στην εφηβεία και την πρώιμη ενήλικη ζωή και είναι το ίδιο συχνή σε άνδρες και γυναίκες.

Η νόσος είναι χρόνια και μπορεί να διαρκέσει μέχρι και δεκαετίες. Συγγενείς πρώτου βαθμού των ατόμων με ελκώδη κολίτιδα έχουν αυξημένο κίνδυνο κατά τη διάρκεια της ζωής τους να εκδηλώσουν τη νόσο. Η διάγνωση γίνεται με κολονοσκόπηση και βιοψία.

Η νόσος εκτός του εντέρου μπορεί να προσβάλλει και τα μάτια και να προκαλέσει επισκληριτιδα, σκληρίτιδα και πρόσθια ραγοειδίτιδα.

Νόσος Crohn – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Νοσος Crohn, Ελκώδης κολίτιδα - λαπαροσκοπική - Dr. Δημήτριος ...

Η νόσος Crohn είναι μια χρόνια, ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. Προκαλεί κυρίως έλκη του λεπτού αλλά και του παχέος εντέρου, με αποτέλεσμα την εκδήλωση συμπτωμάτων, όπως κοιλιακό άλγος, διάρροια με ή χωρίς αιμορραγία, απώλεια βάρους ή και ανορεξία, πυρετό, νυκτερινή εφίδρωση. 

Είναι όπως και η ελκώδης κολίτιδα, συχνή νόσος, που προσβάλλει άνδρες και γυναίκες εξίσου και τυπικά εκδηλώνεται κατά τη δεύτερη ή τη τρίτη δεκαετία. Η νόσος εμφανίζεται συχνότερα μεταξύ συγγενών και μάλιστα πρώτου βαθμού. Όπως και η ελκώδης κολίτιδα, που μαζί αναφέρονται ως φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, είναι χρόνια φλεγμονή με εξάρσεις και υφέσεις, που οφείλονται σε ενεργοποίηση του ανοσιακού συστήματος.

Η νόσος Crohn μπορεί να έχει και εξωεντερικές εκδηλώσεις, όπως αρθρίτιδα, δερματικές και οφθαλμικές βλάβες. Στην οφθαλμική προσβολή περιλαμβάνονται ξηροφθαλμία, σκληρίτιδα και χοριοειδίτιδα.

Σκλήρυνση κατά Πλάκας – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Η Σκλήρυνση κατά Πλάκας είναι μια ιδιοπαθής αυτοάνοση νόσος που καταστρέφει  τη λευκή ουσία του κεντρικού νευρικού συστήματος (εγκέφαλος, νωτιαίος μυελός, εγκεφαλικά νεύρα) και προκαλεί ουλές (πλάκες) με αποτέλεσμα τη μη μετάδοση των ερεθισμάτων από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό.

Σκλήρυνση κατά πλάκας

Προσβάλλει νέους ενήλικες και συνήθως τις γυναίκες. Τα συμπτώματα εμφανίζονται κατά τις υποτροπές ή επιδεινώνονται βαθμιαία. Οι υποτροπές είναι πιο συνηθισμένες την άνοιξη και το καλοκαίρι ή μετά από έκθεση στη ζέστη (πχ μετά από ένα ζεστό μπάνιο).

Η οπισθοβολβική νευρίτιδα και η διπλωπία μπορεί να αποτελούν την πρώτη εκδήλωση της σκλήρυνσης κατά πλάκας, πριν ακόμα εμφανιστούν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Άλλα οφθαλμολογικά ευρήματα είναι ο νυσταγμός ενώ μπορεί να εμφανιστεί  διάμεση ραγοειδίτιδα, αγγειίτιδα του αμφιβληστροειδή και πρόσθια ραγοειδίτιδα.

Ουλώδες Πεμφιγοειδές – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Ινστιτούτο Οφθαλμικής Φλεγμονής & Παθολογίας του Οφθαλμού

Το Ουλώδες Πεμφιγοειδές είναι μια συστηματική, αυτοάνοση φλεγμονή των βλεννογόνων. Η νόσος προσβάλλει τους βλεννογόνους του δέρματος, της στοματικής κοιλότητας, της μύτης, του οισοφάγου, του κόλπου, του εντέρου και του οφθαλμού.

Ο τύπος της νόσου που προσβάλλει το μάτι λέγεται οφθαλμικό ουλώδες πεμφιγοειδές και πρόκειται για μια χρόνια φλεγμονή του επιπεφυκότα. Τυπικά προσβάλει άτομα μεγάλης ηλικίας και οι γυναίκες πάσχουν πιο συχνά από τους άνδρες.

Αρχικά προσβάλλεται μόνο το ένα μάτι. Ερυθρότητα, κάψιμο, αίσθηση ξένου σώματος, δακρύρροια  είναι τα πρώτα συμπτώματα, τα οποία συνεχίζονται παρά την τοπική θεραπεία, με συνεχή επιδείνωση.

Η επιπεφυκίτιδα επεκτείνεται και στο άλλο μάτι και αναπτύσσεται ουλώδης ιστός με συμφύσεις στον επιπεφυκότα (συμβλέφαρο), τριχίαση και προσβολή του κερατοειδή. Αν η νόσος μείνει χωρίς θεραπεία θα οδηγήσει μετά από χρόνια στην τύφλωση λόγω ουλοποίησης του κερατοειδή και εμφάνισης παθολογικών αγγείων. 

Η διάγνωση του ουλώδους πεμφιγοειδούς μπαίνει με βιοψία του επιπεφυκότα.

Syndikakis.gr | ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΛΕΦΑΡΩΝ

Απαιτείται συστηματική θεραπεία  με δαψώνη, μεθοτρεξάτη αζαθειοπρίνη, κυκλοφωσφαμίδη, ριτουξιμάμπη και anti- TNF παράγοντες για την καταστολή της φλεγμονώδους δραστηριότητας. Η τοπική θεραπεία είναι μόνο συμπτωματική, κυρίως για να βελτιώσει την ξηροφθαλμία ή να θεραπεύσει μια πιθανή λοίμωξη. Η υγιεινή των βλεφάρων και η αφαίρεση των βλεφαρίδων ώστε να μην ερεθίζεται ο κερατοειδής είναι απαραίτητα.

Χειρουργικές επεμβάσεις μπορεί να γίνουν, είτε για τη διόρθωση της τριχίασης, είτε για τη διόρθωση των βλεφάρων, είτε για τον καταρράκτη ή το γλαύκωμα, μόνο αν η νόσος βρίσκεται σε ύφεση με τα κατάλληλα φάρμακα. 

Νόσος Graves – οφθαλμολογικές εκδηλώσεις

Η νόσος Graves γνωστή και ως Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια, είναι μια πολύ συχνή διαταραχή του κόγχου και το συχνότερο αίτιο εξόφθαλμου στους ενηλίκους (όταν μάτι ενός ασθενούς προσπίπτει προς τα έξω).

Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια - Οφθαλμίατρος Θεσσαλονίκη

Εμφανίζεται με συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού, όπως απώλεια βάρους, παρά την καλή όρεξη, αυξημένη συχνότητα κενώσεων, εφίδρωση, μειωμένη ανοχή στη ζεστή, νευρικότητα, ευερεθιστότητα, αίσθημα παλμών και εύκολη κόπωση.

Συνυπάρχουν οφθαλμολογικά συμπτώματα, όπως ξηροφθαλμία, φωτοφοβία, δακρύρροια, θολή όραση, ερυθρότητα και οίδημα επιπεφυκότα, πρησμένα βλέφαρα, άλγος στις οφθαλμικές κινήσεις, διογκωμένα- γουρλωμένα μάτια, κερατίτιδα, διπλωπία, οπτική νευροπάθεια (προσβολή του οπτικού νεύρου με επακόλουθη μείωση της όρασης και ελαττωμένη αντίληψη χρωμάτων, στην οποία τα κόκκινα εμφανίζονται γκριζωπά).

Στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών, η Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια ακολουθεί μια ήπια πορεία και τα τεχνητά δάκρυα και οι αντιφλεγμονώδεις σταγόνες μπορεί να αρκούν για τον έλεγχο των συμπτωμάτων στα αρχικά στάδια.

Σε όλους τους ασθενείς πρέπει να ρυθμιστεί η λειτουργία του θυρεοειδούς σε φυσιολογικά επίπεδα και να διακοπεί το κάπνισμα. Η ενεργός φλεγμονή του κόγχου αντιμετωπίζεται με τη χορήγηση από του στόματος ή ενδοφλέβια στεροειδών.

Σε κάποιες περιπτώσεις  χρησιμοποιούνται άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα  όπως η αζαθειοπρίνη.
Επίσης βοηθά και η ακτινοθεραπεία του οφθαλμικού κόγχου.

Ένα πολύ μικρό ποσοστό των ασθενών υποφέρουν από έντονη φλεγμονή και δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις θεραπείες που αναφέρονται παραπάνω. Σε αυτούς τους ασθενείς, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι αναγκαία για την προστασία της όρασης. Αυτή η χειρουργική επέμβαση ονομάζεται «αποσυμπίεση του κόγχου» όπου ανακουφίζει τη φλεγμονώδη πίεση γύρω από τον οφθαλμό και το οπτικό νεύρο. Η αποσυμπίεση του κόγχου ενδείκνυται σε περίπτωση βλάβης του οπτικού νεύρου (οπτική νευροπάθεια) που δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.

Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια

Άλλες ενδείξεις είναι η παρουσία υψηλής πίεσης στον κόγχο, η αυξημένη εξοφθάλμια πίεση (δευτερογενές γλαύκωμα) και η παρουσία σημαντικού εξόφθαλμου, ο οποίος παραμένει σταθερός για τουλάχιστον 6 μήνες.