Ζώντας με την ψωρίαση

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια αυτοάνοση δερματοπάθεια. Ακόμα και με άριστη φροντίδα μπορεί κατά περιόδους να παρουσιάσει έξαρση και να επηρεάσει την καθημερινότητα του ασθενούς.

Αυτό μπορεί να είναι κουραστικό και εκνευριστικό.
Υπάρχουν μικρές συμβουλές που βοηθούν τους ασθενείς ώστε να έχουν όσο το δυνατόν σπανιότερες εξάρσεις.

Ψυχολογικές επιπτώσεις της ψωρίασης

Ασθενείς με ψωρίαση συχνά περιγράφουν συμπτώματα ντροπής και θυμού. Πιθανώς να νιώθουν ότι στιγματοποιούνται από τους υπόλοιπους που δεν γνωρίζουν τη νόσο ή νομίζουν λανθασμένα ότι η ψωρίαση είναι μεταδοτική. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αισθήματα μειωμένης αυτοεκτίμησης και να επηρεάσει τις κοινωνικές επαφές του ασθενούς.

Ασθενείς που πάσχουν από ψωρίαση έχουν διπλάσιες πιθανότητες να εκδηλώσουν κατάθλιψη και αγχώδη διαταραχή από τον υπόλοιπο πληθυσμό. Από την άλλη το άγχος, το στρες και η κατάθλιψη πυροδοτούν μια νέα έξαρση της ψωρίασης δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.

Για να σπάσει αυτός ο κύκλος βρείτε τρόπους καταπολέμησης του στρες ώστε να ανταπεξέλθετε στις εξάρσεις της πάθησης.
Οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες τεχνικές είναι:

  • διαλογισμός
  • γιόγκα
  • ψυχοθεραπεία
  • Tai chi
  • Progressive muscle relaxation (PMR)
  • σπανιότερα ειδικός μπορεί να συνταγογραφήσει φαρμακευτική αγωγή

Φυσικές – σωματικές επιπτώσεις της ψωρίασης

ψωρίαση στρες

Ένα από τις συχνότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς είναι το πλήθος των εκλυτικών παραγόντων που μπορεί να οδηγήσουν σε έξαρση της νόσου. Εκτός από τους ψυχολογικούς παράγοντες που αναφέραμε, άλλοι περιλαμβάνουν φάρμακα, τραυματισμό του δέρματος, ακόμη και ο καιρός.

Τραυματισμός του δέρματος

Τραύματα του δέρματος μπορεί να οδηγήσουν σε έξαρση της νόσου, λόγω ενός φαινομένου που ονομάζεται Koebner. Τραυματισμός μπορεί να προκληθεί από γρατζουνιές, χειρουργικές τομές, μελανιές, εγκαύματα, τσιμπήματα εντόμων, τατουάζ ακόμη και από στενά ρούχα.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:

  • Αντιμετωπίστε άμεσα μικροτραυματισμούς του δέρματος με κατάλληλη κρέμα και ελαστικό επίδεσμο
  • Χρησιμοποιείτε αντηλιακό ώστε να αποφευχθούν εγκαύματα
  • Χρησιμοποιείτε αντικουνουπικό ώστε να μειωθούν τσιμπήματα εντόμων
  • Αποφύγετε πολύ στενά ρούχα, ζώνες κλπ.
  • Προτιμήστε μαλακά ρούχα που δεν τρίβουν το δέρμα στα χέρια, το λαιμό και τη μέση.
  • Μην ξύνετε το δέρμα
  • Εφαρμόστε συχνά ενυδατική κρέμα σώματος
  • Αποφύγετε το καυτό νερό και το τρίψιμο με σφουγγάρι στο μπάνιο

Καιρός

Η έκθεση σε ακραίες καιρικές συνθήκες αποτελούν γνωστό εκλυτικό παράγοντα της ψωρίασης. Αφορά κυρίως ψυχρά και κρύα κλίματα καθώς και έντονη ζέστη σε συνδυασμό με υγρασία. Το χειμώνα και το καλοκαίρι χρειάζεται εξαιρετική προσοχή για να αποφύγουμε εξάρσεις της ψωρίασης.

Μερικές χρήσιμες συμβουλές είναι οι εξής:

  • Κρατήστε ζεστά τα μέρη του σώματος φορώντας ζεστά ρούχα, κασκόλ, σκουφάκι και γάντια το χειμώνα.
  • Προτιμήστε το χλιαρό μπάνιο και μετά ενυδατώστε το δέρμα σας.
  • Σε ζεστά και υγρά κλίματα περιορίστε την έκθεση σε εξωτερικές συνθήκες και φορέστε ελαφριά ρούχα που αναπνέουν.
  • Μετά την πισίνα κάντε ντουζ και ενυδατώστε το δέρμα καθώς το χλώριο ξεραίνει και αφυδατώνει το δέρμα.
  • Διατηρήστε κατάλληλη υγρασία στο χώρο με ατμοποιητή ή και αφυγραντήρα.

Σεξουαλική επαφή

ψωρίαση συμπτώματα

Σύμφωνα με έρευνα του 2018, περίπου 40 – 70% των ασθενών με ψωρίαση δηλώνουν πως η σεξουαλική τους ζωή επηρεάζεται αρνητικά από την πάθηση. Εκτός των ψυχολογικών επιπτώσεών της, η ψωρίαση μπορεί να δυσχεραίνει την επαφή όταν προσβάλλει τα γεννητικά όργανα.

Μερικές χρήσιμες συμβουλές:

  • Μιλήστε ανοιχτά με τον/την σύντροφό σας σχετικά με το πρόβλημα.
  • Χρησιμοποιήστε προφυλακτικό από πολυισοπρένιο και λιπαντικό ώστε να αποφύγετε την τριβή.
  • Συζητήστε το θέμα με το δερματολόγο σας ώστε να σας προτείνει κατάλληλη για την περιοχή τοπική θεραπεία.

Κοινωνικά θέματα

Συχνά ασθενείς με ψωρίαση απομονώνονται από το κοινωνικό τους περιβάλλον. Αυτό μπορεί να οδηγεί σε αισθήματα μοναξιάς και σε κατάθλιψη.
Στραφείτε στο κοντινό σας περιβάλλον για υποστήριξη.

Ενημερώστε τους φίλους και την οικογένειά σας σχετικά με την πάθηση και πως αυτή σας κάνει να αισθάνεστε. Αν χρειαστεί ζητήστε υποστήριξη από επαγγελματία.

Υπάρχουν ομάδες υποστήριξης ατόμων με αυτοάνοσα νοσήματα αλλά και συγκεκριμένα με ψωρίαση που θα χαρούν να παρέχουν βοήθεια.

Πρακτικές συμβουλές

Ένας τρόπος να περιορίσετε τις βλάβες είναι η χρήση ενυδατικής κρέμας με ουρία που διατηρεί την υγρασία του δέρματος.

Αποφύγετε βίαιη απομάκρυνση των πλακών, πχ. απολέπιση με scrub κα.

Χρησιμοποιείστε φαρμακευτικά σαμπουάν για την ψωρίαση που συνήθως περιέχουν σαλικυλικό οξύ και απομακρύνουν τα λέπια από το τριχωτό.

Αποφύγετε οτιδήποτε σφίγγει ή τρίβει το δέρμα.

Κωνσταντίνος Σταματόπουλος
Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος

Πηγή: verywellhealth

Ψωρίαση – αιτίες

Γονίδια, περιβάλλον, τρόπος ζωής και ψυχολογικά αίτια είναι σημαντικά

Οι αιτίες της ψωρίασης δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί. Παλαιότερα πιστευόταν ότι η ψωρίαση είναι μια δερματοπάθεια παρόμοια με το έκζεμα, όμως αποδείχθηκε ότι πρόκειται για μια αυτοάνοση πάθηση. Τα αυτοάνοσα νοσήματα εμφανίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς, λανθασμένα επιτίθεται στους ιστούς του ίδιου του οργανισμού.

Στην ψωρίαση, ο στόχος αυτής αυτοάνοσης της επίθεσης είναι τα κύτταρα του εξωτερικού στρώματος του δέρματος, της επιδερμίδας. Αυτό οδηγεί συνήθως στην εμφάνιση ερυθρών βλαβών καλυμμένων από λευκά λέπια, τις λεγόμενες ψωριασικές πλάκες.

ψωρίαση κληρονομικότητα

Ακόμα δεν γνωρίζουμε την ακριβή αιτία εμφάνισης της ψωρίασης, αλλά πιστεύεται ότι η κληρονομικότητα και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο.

Η ψωρίαση χαρακτηρίζεται από φλεγμονή. Η φλεγμονή είναι μια διαδικασία κοινή για τις περισσότερες αυτοάνοσες παθήσεις. Συμβαίνει όταν ένα λευκό αιμοσφαίριο (Τ – κύτταρο) εντοπίσει έναν παθογόνο παράγοντα. Το Τ-κύτταρο απελευθερώνει τότε ουσίες με κυριότερη τον TNF (Tumor necrosis factor) για να καταστρέψει τον παθογόνο μικροοργανισμό. Οι ουσίες αυτές προκαλούν φλεγμονή.

Στην ψωρίαση δεν υπάρχει παθογόνος μικροοργανισμός. Τα Τ – κύτταρα μεταναστεύουν στην επιδερμίδα, την οποία αντιλαμβάνονται λανθασμένα ως κάτι ξένο και απελευθερώνουν TNF για να την καταστρέψουν. Το αποτέλεσμα είναι φλεγμονή στην επιδερμίδα, που οδηγεί σε πολλαπλασιασμό των κυττάρων της επιδερμίδας (των λεγόμενων κερατινοκυττάρων).

Φυσιολογικά τα κερατινοκύτταρα αντικαθίστανται από νέα κάθε 30 μέρες. Στην ψωρίαση όμως ο χρόνος αυτός μειώνεται σε 3 με 5 μέρες. Αυτός ο γρήγορος ρυθμός πολλαπλασιασμού των κερατινοκυττάρων οδηγεί στη δημιουργία ξερών ερυθρών ή λευκών πλακών στο δέρμα.
Σπανιότερα εμφανίζονται φυσσαλίδες γεμάτες με υγρό, οι λεγόμενες φλύκταινες, συχνές στην παλαμοπελματιαία ψωρίαση ή υγρές ερυθρές πλάκες στην ανάστροφη ψωρίαση.

Είναι η ψωρίαση κληρονομική;

Ψωρίαση – αιτίες: γενετική προδιάθεση

Η γονιδιακή προδιάθεση φαίνεται ότι είναι μια από τις σημαντικότερες αιτίες της ψωρίασης. Αν και δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί πλήρως ο τρόπος με τον οποίο η προδιάθεση για ψωρίαση κληρονομείται, έχουν εντοπιστεί 25 γονιδιακές μεταλλάξεις που αυξάνουν την πιθανότητα να εμφανίσει κάποιος τη νόσο.
Ανάμεσά τους, μια μετάλλαξη γνωστή ως CARD14 φαίνεται ότι συνδέεται τόσο με την ψωρίαση κατά πλάκας όσο και με την φλυκταινώδη μορφή αλλά και με την ψωριασική αρθρίτιδα.

Το να έχει κανείς μια ή περισσότερες από τις προαναφερθείσες μεταλλάξεις δε σημαίνει αυτόματα ότι θα αναπτύξει και ψωρίαση, σίγουρα όμως αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Σύμφωνα με έρευνα του Current Dermatology Report ένα παιδί του οποίου και οι δύο γονείς πάσχουν από ψωρίαση, έχει 50% πιθανότητες να νοσεί και αυτό.

Ψωρίαση – αιτίες: Παράγοντες κινδύνου

Παρά το ότι όπως είπαμε είναι γνωστό ότι γονιδιακές μεταλλάξεις μπορεί να οδηγούν στην εμφάνιση της ψωρίασης, πολλοί άνθρωποι που φέρουν τις συγκεκριμένες μεταλλάξεις δεν θα εμφανίσουν ποτέ τη νόσο. Αυτό συμβαίνει γιατί η αιτίες της ψωρίασης είναι και περιβαλλοντικές.

Υπάρχουν συγκεκριμένες καταστάσεις που θα πυροδοτήσουν της έξαρση της νόσου. Αυτές περιλαμβάνουν ανάμεσα σε άλλα μολύνσεις (κυρίως από στρεπτόκοκκο), τραυματισμός του δέρματος, παχυσαρκία, κάπνισμα, φάρμακα και ψυχολογικό ή σωματικό στρες.

Μόλυνση

Κάθε λοίμωξη δυνητικά μπορεί να οδηγήσει σε έξαρση της ψωρίασης. Συνήθως πρόκειται για την εξανθηματική – σταγονοειδή μορφή και συνήθως πρόκειται για στρεπτοκοκκικές λοιμώξεις.

Ο HIV (ιός του AIDS) είναι παραδόξως μια ακόμη συχνή αιτία έξαρσης της νόσου. Ασθενείς με HIV δεν νοσούν συχνότερα από ψωρίαση σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό αλλά πάσχουν από βαρύτερες μορφές της νόσου.

Τραυματισμός του δέρματος

Κάθε τραύμα (εκδορά, χτύπημα, χειρουργική τομή, τατουάζ, έγκαυμα κλπ.) μπορεί να οδηγήσει σε έξαρση. Αυτό οφείλεται στο φαινόμενο Koebner (εμφάνιση αυτοάνοσων παθήσεων του δέρματος σε θέσεις τραυματισμού). Είναι ένας πιθανός λόγος που η ψωρίαση εμφανίζεται συχνά σε θέσεις τριβής όπως οι αγκώνες και τα γόνατα.

Φαίνεται πως όταν το δέρμα τραυματίζεται μεταναστεύουν πρωτεΐνες (οι κυτοκίνες) στην περιοχή, ενεργοποιείται μια ανοσολογική αντίδραση, παράγονται αυτοαντισώματα και προκαλείται φλεγμονή.

ψωρίαση τατουάζ

Ακόμα και η συνεχής τριβή για παράδειγμα στην περιοχή της ζώνης ή στο λαιμό από τις μπλούζες μπορεί να οδηγήσει σε εμφάνιση ψωρίασης στις θέσεις αυτές. Καλό είναι λοιπόν οι ασθενείς με ψωρίαση να αποφεύγουν να ξύνουν το δέρμα τους, να φορούν αντηλιακό και να προτιμούν μαλακά υφάσματα.

Ακόμα και μικρές εκδορές πρέπει να αντιμετωπίζονται άμεσα με πλύσιμο της περιοχής, εφαρμογή αντιβιοτικής αλοιφής και κάλυψης της περιοχής, ιδανικά με πιεστικό επίδεσμο. Τα παραπάνω μειώνουν αρκετά την πιθανότητα έξαρσης της νόσου.

Παχυσαρκία

Αρκετές μελέτες έχουν σαφώς υποδείξει τη σύνδεση παχυσαρκίας και ψωρίασης. Συσσώρευση λιποκυττάρων αυξάνει σημαντικά την παραγωγή κυτοκινών που οδηγούν σε έξαρση της ψωρίασης. Όσο μεγαλύτερος είναι ο Δείκτης Μάζας Σώματος του ασθενούς τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος έξαρσης της νόσου.

Πιστεύεται ότι η συστηματική φλεγμονή που προκαλεί η παχυσαρκία συμβάλει στην έξαρση της ψωρίασης, συχνότερα εμφανιζόμενη με τη μορφή της ανάστροφης ψωρίασης στις μασχάλες και τη βουβωνική περιοχή. Πιθανώς να οφείλεται στη συσσώρευση λιποκυττάρων στις περιοχές αυτές ή και στην τριβή που υπάρχει στις συγκεκριμένες θέσεις.

Έρευνες δείχνουν ότι μείωση του βάρους των ασθενών και ακολούθηση ειδικής διατροφής οδήγησε σε πολύ καλύτερο έλεγχο των συμπτωμάτων ενώ κάποιες φορές η αλλαγή αυτή ήταν αρκετή ώστε να υποχωρήσουν τα συμπτώματα ακόμα και χωρίς αγωγή.

Τέλος η παχυσαρκία επηρεάζει και τη θεραπευτική προσέγγιση καθώς απαιτούνται μεγαλύτερες δόσεις φαρμάκων με πιθανώς μεγαλύτερο κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

Φάρμακα

Κάποια φάρμακα μπορεί να οδηγήσουν σε έξαρση της ψωρίασης. Τέτοια φάρμακα είναι:

  • Αντιυπερτασικά, κυρίως οι β-αναστολείς και οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ΑΜΕΑ)
  • Ψυχιατρικά φάρμακα όπως το λίθιο
  • Ρευματολογικά φάρμακα όπως η χλωροκίνη και η υδροξυχλωροκίνη (Plaquenil)
  • Ιντερφερόνη (συχνά χορηγούμενη για την ηπατίτιδα C)
  •  Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (παρακεταμόλη, ιμπουπροφένη κ.α.)
  • Αντιμυκητιασικά όπως η τερμπιναφίνη
  • Αντιβιοτικά, κυρίως οι τετρακυκλίνες
  • Αναστολείς TNF στην αρχή της αγωγής
  • Κορτιζόνη, αν διακοπεί απότομα οδηγεί στο λεγόμενο φαινόμενο rebound, δηλαδή σε έξαρση της νόσου μετά από παροδική βελτίωσή της

Ψωρίαση – αιτίες: Περιβάλλον και τρόπος ζωής

Κάπνισμα

Αρκετές έρευνες συνδέουν άμεσα τον αριθμό τσιγάρων που καπνίζονται καθημερινά από τον ασθενή με τη σοβαρότητα εμφάνισης της νόσου. Ο καπνός μπορεί ακόμα να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας που θα προτιμηθεί, καθώς ως γνωστό προκαλεί συστηματική φλεγμονή μειώνοντας τη δραστικότητα των αντιφλεγμονωδών φαρμάκων.

Ψωρίαση και άγχος

Το άγχος και το στρες παίζουν αναμφίβολα πολύ σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της ψωρίασης. Από την άλλη, η εμφάνιση ψωριασικών πλακών δημιουργεί με τη σειρά της σε επιπλέον στρες στον ασθενή με αποτέλεσμα έναν φαύλο κύκλο ψωρίασης – στρες που διαιωνίζει την κατάσταση.

Τεχνικές διαχείρισης του άγχους όπως η άσκηση, ο διαλογισμός, τεχνικές αναπνοών και η γιόγκα μπορούν αποδεδειγμένα να βοηθήσουν.

ψωρίαση στρες άγχος

Το σωματικό στρες, όπως για παράδειγμα μια επέμβαση ή η γέννα, είναι εξίσου σημαντικοί παράγοντες εκδήλωσης της νόσου.

Ψωρίαση – αιτίες: Καιρικές συνθήκες

Ο κρύος καιρός είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας έξαρσης της νόσου. Ασθενείς που πάσχουν από ψωρίαση αναφέρουν πολύ συχνότερες υποτροπές κατά την περίοδο του χειμώνα.

Το κρύο ξηραίνει το δέρμα, ενώ το χειμώνα η μειωμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία στερεί τους ασθενείς από τις ευεργετικές ιδιότητες της υπεριώδους ακτινοβολίας του ήλιου.
Μια από τις συχνότερα χρησιμοποιούμενες θεραπείες στο εξωτερικό είναι η φωτοθεραπεία, που χρησιμοποιεί ακριβώς αυτές τις ιδιότητες.

Ψωρίαση – αιτίες: Διατροφή – Γλουτένη

Έρευνα του University of California, San Francisco έδειξε ότι αρκετοί από τους ασθενείς που πάσχουν από ψωρίαση έχουν αυξημένα επίπεδα αυτοαντισωμάτων που σχετίζονται με την κοιλιοκάκη. Πιστεύεται ότι στους ασθενείς αυτούς η κατανάλωση γλουτένης μπορεί να οδηγεί σε έξαρση της νόσου ανάλογη με την έξαρση των συμπτωμάτων από το γαστρεντερικό.

Παρόλα αυτά δεν είναι ακόμα σίγουρο ότι η διατροφή χαμηλή σε γλουτένη έχει θετική επίδραση όσο αφορά στη διαχείριση της ψωρίασης.

Κωνσταντίνος Σταματόπουλος
Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος

Πηγή: verywellhealth